Σε ποιον ανήκει η Σελήνη ?

Η Σελήνη δεν είναι κανενός, προς το παρόν τουλάχιστον, είναι η απάντηση στο «καυτό» αυτό ερώτημα, το οποίο επανήλθε στο προσκήνιο μετά το βομβαρδισμό της Σελήνης με δύο διαστημόπλοια της NASA την περασμένη εβδομάδα, προκειμένου να εξακριβωθεί η ύπαρξη νερού και άλλων στοιχείων.

Το διάστημα 2007-2011 έχουν πραγματοποιηθεί και προγραμματιστεί συνολικά οκτώ αποστολές στη Σελήνη, μία από την Ιαπωνία, δύο από την Κίνα, μία από την Ινδία, μία από τη Ρωσία και τρεις από τις ΗΠΑ. Η «συνάθροιση» των υπερδυνάμεων στη Σελήνη δημιουργεί υποψίες σχετικά με τις βλέψεις τους και υποδεικνύει ότι η στιγμή που ο άνθρωπος θα αξιοποιήσει το δορυφόρο της Γης δεν βρίσκεται πολύ μακριά.

Τα Ηνωμένα Έθνη επιχείρησαν τη δεκαετία του 1990 να δημιουργήσουν ένα θεσμικό πλαίσιο σχετικά με τη Σελήνη καταρτίζοντας τη Συνθήκη της Σελήνης (Lunar Treaty) –η οποία, ωστόσο, δεν έχει υπογραφεί από τις «διαστημικές υπερδυνάμεις». Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει μέχρι στιγμής νομικό πλαίσιο που να προστατεύει τη Σελήνη από τις «ορέξεις» των ισχυρών.

Η ιστορία έχει δείξει ότι το πρώτο βήμα σε αυτές τις περιπτώσεις είναι η αποίκηση –χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ανταρκτική, με τη Νορβηγία και τη Βρετανία να διεκδικούν σήμερα το ένα έκτο αυτής έκαστη, βασιζόμενες στις αποστολές των εξερευνητών Άμουντσεν και Σκοτ.

«Αυτοί που θα κατακτήσουν πρώτοι τη Σελήνη θα είναι οι πλέον κερδισμένοι», είχε δηλώσει στο BBC ο Ουγιάνγκ Ζιγουάν, κορυφαίος κινέζος οικονομολόγος ειδικός στα εξερευνητικά προγράμματα στη Σελήνη.

Τις «ορέξεις» αυτές των κρατών μπορούν να αξιοποιήσουν οι επιστήμονες ζητώντας ολοένα υψηλότερους προϋπολογισμούς για τα διαστημικά προγράμματα. Πρόκειται για ένα χρονοβόρο και ακριβό παιχνίδι, αλλά πολλοί είναι αυτό που φαίνονται πρόθυμοι να το παίξουν.

Πηγή: NewScientist

Μαύρη τρύπα "τσέπης"

Για πρώτη φορά στον κόσμο, κινέζοι επιστήμονες δημιούργησαν πάνω στη Γη μια ηλεκτρομαγνητική μαύρη τρύπα «τσέπης», διαμέτρου μόλις 22 εκατοστών, η οποία ρουφά το γύρω φως και το μετατρέπει σε θερμότητα.

Η συσκευή, που προς το παρόν λειτουργεί σε συχνότητες μικροκυμάτων, δηλαδή μόνο με αόρατο φως, μπορεί σύντομα να επεκταθεί έτσι ώστε να παγιδεύει και το ορατό φως, κάτι που θα οδηγούσε πιθανώς σε ένα νέο τρόπο αξιοποίησης της ηλιακής ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρισμού.

Οι μαύρες τρύπες στο σύμπαν είναι ασφαλώς γιγάντιες. Αυτή που βρίσκεται στο κέντρο του δικού μας γαλαξία έχει υπολογιστεί ότι έχει μάζα περίπου 3,6 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τη μάζα του ήλιου μας.

Η τεχνητή μαύρη τρύπα «τσέπης» μιμείται τις ιδιότητες της κοσμολογικής μαύρης τρύπας, η έντονη βαρύτητα της οποίας κάμπτει τον περιβάλλοντα χωρο-χρόνο ρουφώντας την πέριξ ύλη.

Η αρχική ιδέα προτάθηκε φέτος από τους Εβγκένι Ναριμάνοφ και Αλεξάντερ Κιλντίσεφ του πανεπιστημίου Περντιού των ΗΠΑ. Οι δύο επιστήμονες υποστήριξαν ότι είναι δυνατό να κατασκευαστεί μια συσκευή που να καμπυλώνει το φως προς το κέντρο της, ρουφώντας το με παρόμοιο τρόπο.

Την ιδέα ανέλαβαν πολύ γρήγορα να υλοποιήσουν οι Τιε Τζουν Κούι και Τσιανγκ Τσινγκ του Νοτιοανατολικού Πανεπιστημίου του Ναντζίνγκ στην Κίνα. Η συσκευή που έφτιαξαν αποτελείται από 60 ομόκεντρες δακτυλιοειδείς λωρίδες «μετα-υλικών» (τα οποία έχουν στο παρελθόν χρησιμοποιηθεί για να δημιουργηθούν οι λεγόμενοι "μανδύες αορατότητας") που αποτελούν ένα είδος μεταλλικών «ηλεκτρομαγνητικών αντηχείων».

Όταν ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα πέφτει στη συσκευή, παγιδεύεται, όχι από τη βαρύτητά της, όπως συμβαίνει στις κοσμολογικές μαύρες τρύπες, αλλά από τα ηλεκτρομαγνητικά αντηχεία που επηρεάζουν τα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία του κύματος. Έτσι το κύμα καθοδηγείται προς τον πυρήνα της «μαύρης τρύπας», απ’ όπου και απορροφάται.

Το κύμα δεν ξαναβγαίνει ποτέ από τη «μαύρη τρύπα», καθώς το αόρατο φως που απορροφάται, μετατρέπεται σε θερμότητα.

Η επέκταση της συσκευής, ώστε να απορροφά και το ορατό φως, θα είναι πιο δύσκολη, καθώς τα μήκη κύματος του ορατού φωτός είναι πολύ μικρότερα απ’ αυτά των μικροκυμάτων, με συνέπεια να πρέπει και η συσκευή να γίνει πολύ πιο μικρή. Οι κινέζοι επιστήμονες πάντως, δήλωσαν αισιόδοξοι ότι μπορούν να το κάνουν, ίσως μάλιστα μέχρι το τέλος του 2009.

Μια τέτοια συσκευή, αν όντως κατασκευαστεί, μεταξύ άλλων, θα μπορούσε να συλλέγει την ηλιακή ενέργεια σε μέρη όπου η ηλιακή ακτινοβολία είναι πολύ διάχυτη για να εστιαστεί σε μια ηλιακή κυψέλη.

Η ανακάλυψη παρουσιάστηκε στο περιοδικό εφαρμοσμένης φυσικής “Applied Physics Letters”, σύμφωνα με τo “New Scientist” και το “Nature”.

Αγοράστε υπεύθυνα με επίγνωση

Γιατί αυτό το φρούτο είναι τόσο φθηνό?
Τι κρύβεται πίσω από τα προϊόντα που αγοράζουμε?


Τα μέλη της εκστρατείας "Αγοράζετε Υπεύθυνα" ζητούν από τους καταναλωτές να προβληματίζονται και να ενημερώνονται για τα τρόφιμα και τα αγαθά που αγοράζουν γιατί άθελα τους συμβάλλουν σε ένα σύγχρονο τρόπο δουλείας και αναγκαστικής εργασίας με τις αγορές τους.

Η τηλεοπτική διαφημιστική εκστρατεία ....


" Αγοράστε Υπεύθυνα" (Buy Responsibly) η οποία θα προβληθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη, παρουσιάζει υπό εκμετάλλευση εργαζόμενους να έχουν παγιδευτεί κάτω από ένα αναποδογυρισμένο καροτσάκι αγορών.

" Βρίσκονται εδώ για να συλλέξουν τις τομάτες που εμείς αγοράζουμε καθημερινά", αναφέρει το μήνυμα διάρκειας 30 δευτερολέπτων δείχνοντας τους παγιδευμένους ανθρώπους.

Λαθρομετανάστες και εργάτες που τους εκμεταλλεύονται παρέχουν φτηνή εργασία στις κατασκευές, στη γεωργία, στην αλιεία, στην υφαντουργία και σε άλλους τομείς της παραγωγής τα προϊόντα της οποίας καταλήγουν στις προθήκες των καταστημάτων των πλουσίων χωρών, σύμφωνα με τα στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης για τη Μετανάστευση (ΙΟΜ).

"Συλλέγουν γεωργικά προϊόντα ή παράγουν καταναλωτικά αγαθά που όλοι εμείς πηγαίνουμε να αγοράσουμε" δηλώνει ο Ρίτσαρντ Ντάνζιγκερ, επικεφαλής του προγράμματος κατά της παράνομης διακίνησης εργατών του ΙΟΜ .

" Δεν ζητάμε από τους καταναλωτές να μποϊκοτάρουν κάποια συγκεκριμένη εταιρία παραγωγής ή κάποια αλυσίδα καταστημάτων ή σουπερμάρκετ. Απλά ζητάμε από το κοινό να ανακαλύψει τί κρύβεται πίσω από τα προϊόντα που αγοράζει, ζητάμε από τον κόσμο να αγοράζει με υπευθυνότητα", δήλωσε ο ίδιος μιλώντας στην ενημέρωση του τύπου στη Γενεύη όπου εδρεύει ο ΙΟΜ.

Περίπου 12,3 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον Κόσμο βρίσκονται σε συνθήκες αναγκαστικής εργασίας ή κακώς αμειβόμενης ή παρέχουν αναγκαστικές σεξουαλικές υπηρεσίες, σύμφωνα με τα στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Μετανάστευσης.

Όποιος καταναλωτής επιθυμεί να ενημερωθεί περισσότερο για το πώς μπορεί να συνδράμει ή να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης ανθρώπων ή περισσότερα στοιχεία για την εκστρατεία " Αγοράζετε Υπεύθυνα" μπορεί να απευθυνθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.buyresponsibly.org.

Ενέργεια από φυτική και αιολική προέλευση.

Φανταστείτε μια "μίνι" μονάδα παραγωγής ενέργειας, που κινείται από ...χωράφι σε χωράφι συγκεντρώνοντας πρώτη ύλη για να τη μετατρέψει επιτόπου σε ...κιλοβάτ. Ή ένα πλωτό πάρκο ανεμογεννητριών στη μέση του Αιγαίου Πελάγους, που τροφοδοτεί με ενέργεια από τον Αίολο νησιά μας!..... ή ακόμη και το πιο προχωρημένο να γίνουν οι βραχονησίδες μας στο Αιγαίο οι "μπαταρίες" του ενεργειακού μας ελλείματος.

Μπορεί οι παραπάνω εικόνες να θυμίζουν σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά θα μπορούσαν να γίνουν πραγματικότητα στην Ελλάδα μετά το 2015 , καθώς έχουν μπει ήδη στην αφετηρία, είτε ως ερευνητικά έργα είτε ως λεπτομερή σχέδια -επί χάρτου προς το παρόν, αλλά εφαρμόσιμα.

Ηδη, οι πρώτες κινητές μονάδες (αντιδραστήρες) παραγωγής θερμικής ενέργειας από βιομάζα με αεροποίηση, ισχύος 5 KW, δοκίμασαν τις "αντοχές" τους στα εργαστήρια του ΑΠΘ, ενώ τώρα ξεκίνησε η έρευνα για μία μεγαλύτερη (25 KW), στο πλαίσιο του έργου SMART-CHP του ευρωπαϊκού προγράμματος LIFE.

«Έστω μία μονάδα ‘’επίδειξης’’ θα είναι έτοιμη το 2012, ώστε ακολούθως να γίνει πιο μαζική παραγωγή, αναλόγως του ενδιαφέροντος που θα επιδειχθεί», επεσήμανε η αναπληρώτρια καθηγήτρια του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ, Αναστασία Ζαμπανιώτου, στο περιθώριο συνεδρίου που διοργάνωσαν στη Θεσσαλονίκη, το Εθνικό Κέντρο Ερευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), η γαλλική πρεσβεία στην Αθήνα και το γαλλικό προξενείο.

Όπως εξήγησε κατά την εισήγησή της στην εκδήλωση, οι μονάδες παραγωγής ενέργειας από βιομάζα με αεροποίηση πρέπει να είναι μεγάλου μεγέθους για να είναι οικονομικά βιώσιμες και αποδοτικές. Ωστόσο, στην περίπτωση χωρών όπως η Ελλάδα, όπου "η πρώτη ύλη είναι αποκεντρωμένη σε διάφορα σημεία", μια μεγάλη κεντρική μονάδα θα είχε ασύμφορα υψηλό κόστος αποθήκευσης και μεταφοράς.

"Έτσι αποφασίσαμε να σχεδιάσουμε μια μικρή κινητή μονάδα που θα πηγαίνει ακόμη και στο χωράφι", σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι οι ερευνητές δεν θα σταματήσουν στα 25 KW, αλλά στοχεύουν σε μονάδες μεγαλύτερης ισχύος. Πυρηνόξυλο (παραπροϊόν της ελιάς), υπολείμματα βάμβακος, αγριοαγκινάρα, καλαμιές και άλλα παραπροϊόντα μπορούν να αποτελέσουν την πρώτη ύλη για τις μονάδες, σύμφωνα με την κα Ζαμπανιώτου, που διευκρίνισε ότι στο έργο συμμετέχουν ακόμη εταιρίες, δήμοι και η περιφέρεια δυτικής Μακεδονίας.

"Αν καταφέρναμε να αξιοποιήσουμε όλα τα διαθέσιμα αγροτικά παραπροϊόντα στη Μακεδονία και τις υπόλοιπες αγροτικές περιοχές, τότε θα μπορούσαμε να αντικαταστήσουμε το 10% της ενέργειας που χρησιμοποιούμε σήμερα με ενέργεια από βιομάζα", σημείωσε η κα Ζαμπανιώτου.

Πλωτές ανεμογεννήτριες μεσοπέλαγα στο Αιγαίο

Στις παγωμένες θάλασσες της Νορβηγίας, κοντά στις ακτές, ο πανύψηλος άξονας μιας ανεμογεννήτριας, ύψους 65 μέτρων, τραβάει αμέσως το βλέμμα. Η βάση της μισοκρύβεται από τα κύματα: είναι η πρώτη πλωτή ανεμογεννήτρια σε εμπορική εφαρμογή και μπορεί να παράγει ενέργεια 2,3 MW. Κι αν οι νορβηγικοί άνεμοι μπορούν να αποδώσουν στο μέλλον ακόμη περισσότερη ενέργεια μέσω πλωτών ανεμογεννητριών, τα μελτέμια του Αιγαίου σίγουρα μπορούν να συνεισφέρουν σημαντικά στην ενεργειακή τροδοφοσία της Ελλάδας.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ), Γιάννη Αγαπητίδη, το σχέδιο πάνω στο οποίο δουλεύει το κέντρο διερευνά την εγκατάσταση πλωτών γεννητριών μεσοπέλαγα του Αιγαίου. Φυσικά, το όλο εγχείρημα είναι σύνθετο και παρουσιάζει σημαντικές τεχνικές δυσκολίες -από τα φυσικά φαινόμενα μέχρι το κόστος μεταφοράς της παραγόμενης ενέργειας- αλλά η υλοποίησή του δεν βρίσκεται χρονικά τόσο μακριά όσο θα φανταζόταν κάποιος. "Πιστεύω ότι μετά το 2015 θα μπορούμε να δούμε κάτι τέτοιο", σημείωσε ο κ.Αγαπητίδης. Πρόσθεσε ότι, αν οι πλωτές ανεμογεννήτριες γίνουν, η συνεισφορά τους στο ενεργειακό ισοζύγιο της Ελλάδας θα είναι αρκετά σημαντική.

Πάντως, οι πλωτές ανεμογεννήτριες δεν είναι η μόνη εξέλιξη που κομίζει η επόμενη δεκαετία σε επίπεδο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Οπως τόνισε στο συνέδριο ο κ.Αγαπητίδης, μέχρι το 2020, τα φωτοβολταϊκά συστήματα (PV) θα έχουν προχωρήσει τόσο τεχνολογικά, ώστε ένα πάνελ θα παράγει μέχρι και 30 φορές την ενέργεια που δαπανήθηκε για την κατασκευή του! Στην επόμενη δεκαετία θα δούμε πιθανότατα "φωτοβολταϊκά τρίτης γενιάς, ακόμη και από οργανικά υλικά"!

Δρυός πεσούσης, πας ανήρ ξυλεύεται ...μηδέ εξαιρουμένων των όχι και τόσο φανατικών

Ολες αυτές τις μέρες αισθάνομαι την ανάγκη και την υποχρέωση να εκφράσω σεβασμό και συμπάθεια στον υπό παραίτηση πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας, τον κ. Κώστα Καραμανλή. Οχι γιατί έχει κάποια σημασία, καμιά απολύτως. Ως πολίτης αισθάνομαι την ανάγκη και την υποχρέωση να εκφρασθώ δημόσια.

Νομίζω ότι δεν είμαι ο μόνος που αισθάνεται έτσι, αλλά και πολλοί άλλοι, πολιτικοί οπαδοί και αντίπαλοι του Κώστα Καραμανλή. Είναι πρώτα οι ορατές και αδιόρατες εκφράσεις και χειρονομίες, τα ρητά και τα άρρητα του πολιτικού κόσμου στο σύνολο, ο σιωπηλός σεβασμός στο πέρασμά του, όπως μερικές στιγμές συμβαίνει όταν το πλήθος παραμερίζει και ανοίγει δρόμο για να περάσει ο ένας που αποχωρεί. Να μαρτυρούν άραγε όλα αυτά κάποια ελαφρά έστω, αλλαγή στα πολιτικά μας ήθη και έθιμα; Ας το ελπίσουμε γιατί μας το οφείλουν. Το οφείλουν κυρίως στο δημοκρατικό αντιπροσωπευτικό πολίτευμά μας, σαν μια έμπρακτη αναγνώριση ότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος ζωής και ανανέωσης από την εναλλαγή της αποδοκιμασίας και επιδοκιμασίας από τον λαό. Είναι το έσχατο όριο του πολιτεύματός μας. Δεν πρόκειται ούτε για ήττα ούτε για νίκη. Απλώς είναι η ζωή που συνεχίζεται και ανανεώνεται.

Μερικοί αναφέρονται στον «πολιτικό πολιτισμό». Είναι κάτι περισσότερο, είναι η ουσία της δημοκρατίας όταν σεβόμαστε τον «άλλο», τον «διαφορετικό» σε οποιαδήποτε θέση και αν βρίσκεται. Πιστεύω ότι τα αισθήματα σεβασμού και συναντίληψης προς τον «ηττηθέντα» ηγέτη συμμερίζεται και ο νεοεκλεγείς πρωθυπουργός, ο κ. Γιώργος Παπανδρέου. Και το δείχνει.

Ελειψαν, ευτυχώς, οι πολλές και συνήθως εκ του πονηρού θρηνώδεις και υποκριτικές κραυγές για την «καμένη γη» που παρέλαβαν. Ο λαός καταδίκασε πολιτικά τη Ν.Δ. και έδωσε την εντολή στο ΠΑΣΟΚ, και σημασία πλέον έχει πώς θα χειριστεί αυτήν την εντολή με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον και όχι στο παρελθόν. Από το παρελθόν, το δικό του και των άλλων θα αντλήσει μαθήματα, αλλά θα κριθεί από πράξεις του μέλλοντος.

Ο Κώστας Καραμανλής αποδείχθηκε άξιος του σεβασμού μας. Με πολιτική ευθύτητα ανέλαβε τις ευθύνες του και δεν προσπάθησε να τις επιρρίψει σε άλλους. Και με αξιοπρέπεια αποχωρεί. Αφοσιωμένοι συνεργάτες του μέχρι χθες, υμνητές και κόλακες τον κατηγορούν τώρα, φανερά και κρυφά, για μύρια όσα. Χωρίς ποτέ να αναφέρονται στη δική τους πολιτεία και συμπεριφορά. Αλλοι με την επιπολαιότητά τους, άλλοι με αδεξιότητα και άλλοι με προκλήσεις ή απλώς απολαμβάνοντας νωχελικά τα αγαθά της εξουσίας ύψωσαν σιγά σιγά τα τείχη γύρω του, αυτόν τον ασφυκτικό κλοιό που ακύρωνε κάθε προσπάθεια να κυβερνηθεί η χώρα. Τώρα τον κατηγορούν και για όσα οι ίδιοι έπραξαν ή δεν έπραξαν...... Αιδώς Αργείοι......

Ένας ιος γρίπης όπως ο σημερινός

O Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος τελείωσε το 1918 με 9 εκατομμύρια νεκρούς. Η ισπανική γρίπη που ξέσπασε την ίδια χρονιά είχε 40 εκατομμύρια θύματα. Ηταν η χειρότερη από τις τρεις παγκόσμιες επιδημίες γρίπης του 20ού αιώνα (1918, 1957 και 1968) και η χειρότερη πανδημία οποιουδήποτε τύπου που έχει καταγραφεί στην ιστορία. Ο ιός που την προκάλεσε δεν προήλθε από τους χοίρους, αλλά από τα πτηνά. Ηταν όμως ένας ιός H1N1, όπως ο σημερινός.

Ο Η1Ν1 ήταν ένας ιός των πτηνών μέχρι το 1918, και η ισπανική γρίπη ήταν εκείνη που τον μετέτρεψε σε ανθρώπινο στέλεχος.

Στην πραγματικότητα, η ισπανική γρίπη οφείλει το όνομά της στη λογοκρισία (Οι χώρες που είχαν εμπλακεί στον πόλεμο δεν έδιναν πληροφορίες για την επιδημία προκειμένου να μην πέσει το ηθικό των στρατιωτών, κι έτσι οι μόνες πληροφορίες ήταν εκείνες που δημοσιεύονταν στον ισπανικό Τύπο) και όχι στην προέλευσή της: το πρώτο κρούσμα καταγράφηκε στο Καμπ Φένστον του Τέξας, στις 4 Μαρτίου 1918. Τον επόμενο μήνα είχε διαδοθεί πια σε όλη τη βόρεια Αμερική και είχε φτάσει στην Ευρώπη, με τους αμερικανούς στρατιώτες.

Το πρώτο κρούσμα του δεύτερου φονικού κύματος καταγράφηκε στις 22 Αυγούστου στο γαλλικό λιμάνι της Βρέστης, μια από τις βασικές εισόδους των αμερικανικών στρατευμάτων. Ο ιός μετατράπηκε σε δολοφόνο. Προκαλούσε ταχύτατα πνευμονία και ο θάνατος ερχόταν δύο ημέρες μετά τα πρώτα συμπτώματα.

Στο Καμπ Ντίβενς της Μασαχουσέτης, έξι ημέρες μετά την καταγραφή του πρώτου κρούσματος υπήρχαν ήδη 6.674 μολυσμένοι. Οι εστίες επεκτείνονταν σε όλες σχεδόν τις κατοικημένες περιοχές του κόσμου, με πρώτα τα λιμάνια, και η ασθένεια μεταδιδόταν μέσω των οδικών αρτηριών. Μόνο στην Ινδία έχασαν τη ζωή τους 12 εκατομμύρια άνθρωποι.

Πριν από τέσσερα χρόνια, ο συνταξιούχος γιατρός Γιόχαν Χάλτιν και η ομάδα του γενετιστή Τζέφρι Τάουμπενμπεργκερ κατόρθωσαν να απομονώσουν τα γονίδια του ιού από τους πνεύμονες ενός από τα θύματά του, μιας παχύσαρκης γυναίκας που πέθανε το 1918 σε ένα χωριό της Αλάσκας. Το υλικό διατηρήθηκε καλά χάρη στο κρύο.

Αποκαλύφθηκε έτσι ότι ο ιός του 1918 δεν είχε κανένα γονίδιο ανθρώπινου τύπου. Ηταν ένας ιός της γρίπης των πτηνών. Περιείχε όμως 25 μεταλλάξεις που τον ξεχώριζαν από ένα χαρακτηριστικό ιό της γρίπης των πτηνών. Και ανάμεσα σ' εκείνες τις μεταλλάξεις πρέπει να περιλαμβάνονταν εκείνες που επέτρεψαν την προσαρμογή του στο ανθρώπινο είδος. Οπως έγινε γνωστό, ο ιός της ισπανικής γρίπης πολλαπλασιάζεται 50 φορές ταχύτερα από τη συνηθισμένη γρίπη, μια ημέρα μετά τη μόλυνση, και 39.000 φορές ταχύτερα ύστερα από τέσσερις ημέρες. Ο ιός σκοτώνει όλα τα ποντίκια του εργαστηρίου σε διάστημα μικρότερο της μιας εβδομάδας.

Οι επιστήμονες αναρωτήθηκαν στη συνέχεια ποιες μεταλλάξεις του ιού της ισπανικής γρίπης θα μπορούσαν να εμποδίσουν τη μετάδοση μεταξύ ανθρώπων. Το συμπέρασμά τους ήταν ότι είναι αρκετές δύο μεταλλάξεις στην αιμαγλουτινίνη του (το Η του Η1Ν1). Οι ίδιες αυτές μεταλλάξεις, λειτουργώντας αντίστροφα, θα ήταν αρκετές για να προσδώσουν σε έναν ιό των πτηνών την ικανότητα να μεταδίδεται μεταξύ ανθρώπων.

Η αιμαγλουτινίνη είναι ο παράγων που προσδίδει σε έναν ιό την ιδιαιτερότητά του. Το σημαντικό δεν είναι τόσο οι αριθμοί που συνοδεύουν την Η (Η5, Η1.), όσο η ακριβής διάταξη των αμινοξέων της.

Οι δύο βασικές μεταλλάξεις επηρεάζουν την αλληλεπίδραση της Η με τους υποδοχείς της στα ζωικά κύτταρα, που είναι δύο ειδών: άλφα-2,3 ή άλφα-2,6.

Οι ιοί της γρίπης των πτηνών ενώνονται κατά προτίμηση με τον υποδοχέα άλφα-2,3, που συναντάται σε υψηλές ποσότητες στα κύτταρα του εντέρου των πτηνών. Οι ανθρώπινοι ιοί, αντίθετα, ενώνονται πιο αποτελεσματικά με τους άλφα-2,6, που συναντώνται στο αναπνευστικό σύστημα των ανθρώπων.

Πηγή: El Pais

Το σενάριο της ταυτόχρονης οικονομικής κρίσης και της πανδημίας γρίπης.

Την ώρα που ο κόσμος αντιμετωπίζει τη χειρότερη οικονομική κρίση των τελευταίων δεκαετιών και το ενδεχόμενο μιας πανδημίας γρίπης, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ 2009 επισημαίνει ότι η πολυπλοκότητα της σύγχρονης παγκοσμιοποιημένης οικονομίας είναι πιθανόν να μας καταστήσει περισσότερο ευάλωτους από ποτέ στις καταστροφές.

Ωστόσο η αλληλεξάρτηση δεν είναι πάντοτε αρνητική. Η πολυπλοκότητα της παγκόσμιας οικονομίας σημαίνει ότι ο κίνδυνος μπορεί να κατανεμηθεί και συχνά να αμβλυνθεί πιο εύκολα.

Τα πολύπλοκα συστήματα τείνουν να είναι περισσότερο ευπροσάρμοστα. Eάν το ένα σταματήσει να λειτουργεί, άλλα τμήματα του δικτύου μπορούν να αναλάβουν το βάρος.

Σύμφωνα με τη θεωρία των δικτύων, πολύπλοκα διαφοροποιημένα συστήματα συχνά δίνουν μεγαλύτερη σταθερότητα. Αλλά μόνο μέχρι ενός σημείου.

"Αν και αυτό βοηθά ένα σύστημα να εκτονώνεται μέσω μικρών σοκ, εκθέτει επίσης τη λειτουργία του σε μεγάλα συστημικά σοκ", έγραφε σε έκθεσή του το 2005 ο Ραγουράμ Ρατζάν, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και σύμβουλος του πρωθυπουργού της Ινδίας Μανμοχάν Σινγκ. "Είναι πιθανόν αυτές οι εξελίξεις να δημιουργήσουν μια ισχυρότερη (ωστόσο μικρή) πιθανότητα καταστροφικής αποσύνθεσης".

Ένα σημαντικό ζήτημα είναι το αποκαλούμενο "φαινόμενο της πεταλούδας" σε αλληλοεξαρτώμενα συστήματα, που οργανώνονται γύρω από κόμβους κλειδιά. Εάν ένας από αυτούς πληγεί, ολόκληρο το οικοδόμημα μπορεί να καταρρεύσει σαν πύργος από τραπουλόχαρτα.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η ζημία από την κρίση των ενυπόθηκων δανείων είχε τόσο καταστροφικές συνέπειες στις μεγάλες επενδυτικές τράπεζες. Και ενώ η εξειδίκευση στις παγκόσμιες αλυσίδες τροφοδοσίας απέφερε σημαντικά οφέλη ως προς την αποτελεσματικότητα, τις κατέστησε ταυτόχρονα περισσότερο ευάλωτες. Η διάσπαση ενός κομβικού σημείου στην αλυσίδα τροφοδοσίας μπορεί να επιφέρει δραματική και απρόβλεπτη αναταραχή σε ολόκληρο το σύστημα.

Για τον λόγο αυτόν οι τιμές που λειτουργούν ως ημιαγωγοί στην παγκόσμια οικονομία σχεδόν διπλασιάσθηκαν μετά τον σεισμό της Ταϊβάν το 1999 και για τον ίδιο λόγο ο τυφώνας Κατρίνα προκάλεσε αναταραχή στις παγκόσμιες χρηματαγορές.

Αναλυτές θεωρούν επίσης ότι μια και μόνη τρομοκρατική επίθεση μπορεί να έχει δυσανάλογα μεγάλες συνέπειες , εάν έχει ως στόχο ένα σημείο κλειδί στο παγκόσμιο σύστημα τροφοδοσίας - για παράδειγμα ένα μεγάλο λιμάνι.

Η πολυπλοκότητα που καθιστά τα οικονομικά σοκ εν δυνάμει πιο επικίνδυνα σημαίνει επίσης ότι οι πανδημίες είναι καταστροφικότερες.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι όταν ο "Μαύρος Θάνατος", η επιδημία της πανώλης, έπληξε τον 14ο αιώνα την Ευρώπη, σκοτώνοντας το εν τρίτον του πληθυσμού, η κοινωνία δεν κατέρρευσε, διότι τα οικονομικά και τα κοινωνικά συστήματα ήταν σχετικά απλά και απομονωμένα από τα σοκ.

Αντίθετα, η πανώλη που έπληξε την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τον 2ο αιώνα, με αντίστοιχες απώλειες, προκάλεσε χάος, καθώς η ρωμαϊκή κοινωνία ήταν περισσότερο περίπλοκη και οικονομικά εξελιγμένη.

Στη σύγχρονη κοινωνία, εάν σημεία κλειδιά πληγούν από επιδημία, οι συνέπειες θα είναι δυσανάλογα μεγάλες. Τα κομβικά αυτά σημεία μπορεί να είναι πρόσωπα ουσιαστικά για τη λειτουργία της κοινωνίας και της οικονομίας- γιατροί, οδηγοί φορτηγών, μηχανικοί, λιμενεργάτες.

Και όπως και στην οικονομική κρίση, η συμπεριφορά του πλήθους, ο πανικός και η διασπορά ανακριβών ή ατελών πληροφοριών, μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα αρνητικές αντιδράσεις, επιδεινώνοντας την καταστροφή.

Στην έκθεσή του για τους παγκόσμιους κινδύνους (2007) το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ φαντάζεται τις συνέπειες μιας ταυτόχρονης πανδημίας και κρίσης ρευστότητας, ένα σενάριο απολύτως φανταστικό.

Το αποτέλεσμα θα είναι "ένα ισχυρό πλήγμα στην παγκοσμιοποίηση, η οποία με τη σειρά της αντανακλά το πλήγμα στην παγκόσμια ζήτηση". Η ενίσχυση του μιλιταρισμού και των τάσεων αυταρχισμού σε ολόκληρο τον κόσμο επαναπροσδιορίζει, σύμφωνα με την έκθεση, τη διεθνή γεωπολιτική κατάσταση.

Τα γεγονότα των αμέσως επομένων μηνών θα δείξουν πόσο ακριβές μπορεί να είναι ένα τέτοιο σενάριο.

ΑΠΕ-Reuters